आता एक नवीन महासागर आहे – तुम्ही सर्व 5 ची नावे देऊ शकता का?

जागतिक महासागर दिनानिमित्त, नॅट जिओ कार्टोग्राफर म्हणतात की अंटार्क्टिकाला प्रदक्षिणा घालणारे जलद प्रवाह तेथील पाणी वेगळे आणि त्यांच्या स्वतःच्या नावासाठी पात्र ठेवते: दक्षिण महासागर.

अंटार्क्टिकाला वेढलेल्या दक्षिण महासागराशी परिचित असलेल्यांना हे माहित आहे की ते इतर कोणत्याहीसारखे नाही.

“तिथे जे कोणी आले आहे त्यांना त्यात काय मंत्रमुग्ध करणारे आहे हे समजावून सांगण्यासाठी संघर्ष करावा लागेल, परंतु ते सर्व सहमत असतील की हिमनद्या अधिक निळ्या आहेत, हवा अधिक थंड आहे, पर्वत अधिक भयावह आहेत आणि आपण कुठेही जाऊ शकता त्यापेक्षा लँडस्केप अधिक मनमोहक आहेत,” नॅशनल ओशनिक अँड अॅटमॉस्फेरिक अॅडमिनिस्ट्रेशन (NOAA) आणि नॅशनल जिओग्राफिक एक्सप्लोररचे सागरी शास्त्रज्ञ सेठ सायकोरा-बॉडी म्हणतात. 

नॅशनल जिओग्राफिकने 1915 मध्ये नकाशे बनवण्यास सुरुवात केल्यापासून, त्याने चार महासागर ओळखले आहेत: अटलांटिक, पॅसिफिक, भारतीय आणि आर्क्टिक महासागर. 8 जून, जागतिक महासागर दिनापासून सुरू होणारा, तो दक्षिण महासागराला जगातील पाचवा महासागर म्हणून ओळखेल. 

नॅशनल जिओग्राफिक सोसायटीचे भूगोलशास्त्रज्ञ अॅलेक्स टेट म्हणतात, “दक्षिण महासागराला शास्त्रज्ञांनी फार पूर्वीपासून ओळखले आहे, परंतु आंतरराष्ट्रीय स्तरावर कधीही करार नसल्यामुळे, आम्ही अधिकृतपणे त्याला मान्यता दिली नाही.”

भूगोलशास्त्रज्ञांनी वादविवाद केला की अंटार्क्टिकाच्या सभोवतालच्या पाण्यामध्ये त्यांच्या स्वत: च्या नावास पात्र होण्यासाठी पुरेशी अद्वितीय वैशिष्ट्ये आहेत किंवा ते पॅसिफिक, अटलांटिक आणि हिंदी महासागरांचे फक्त थंड, दक्षिणेकडील विस्तार आहेत. 

टेट म्हणतात, “हे काही मार्गांनी भौगोलिक विचित्रपणा आहे. तो आणि नॅशनल जिओग्राफिक सोसायटीच्या नकाशा धोरण समितीने वर्षानुवर्षे या बदलाचा विचार केला होता, शास्त्रज्ञ आणि प्रेसने दक्षिण महासागर हा शब्द अधिकाधिक वापरला होता. 

तो जोडतो, हा बदल, जगाच्या महासागरांचे संवर्धन करण्यासाठी सोसायटीच्या पुढाकाराशी संरेखित आहे , ज्या प्रदेशात विशेषत: संवर्धन स्पॉटलाइटची आवश्यकता आहे त्या प्रदेशावर जनजागृतीवर लक्ष केंद्रित केले आहे.

“आम्ही नेहमीच ते लेबल केले आहे, परंतु आम्ही ते थोडे वेगळे [इतर महासागरांपेक्षा] लेबल केले,” टेट म्हणतात. “हा बदल शेवटचे पाऊल उचलत होता आणि म्हणत होता की आम्ही त्याच्या पर्यावरणीय विभक्ततेमुळे ते ओळखू इच्छितो.”

सागरी जीवशास्त्रज्ञ आणि नॅशनल जिओग्राफिक एक्सप्लोरर लार्ज सिल्व्हिया अर्ले यांनी कार्टोग्राफिक अपडेटचे कौतुक केले. 

“एकमेक जोडलेला महासागर असताना, अंटार्क्टिकाभोवती असलेल्या पाण्याचा भाग दक्षिणी महासागर म्हणून अधिकृतपणे ओळखल्याबद्दल नॅशनल जिओग्राफिकला धन्यवाद,” अर्लेने ई-मेल केलेल्या निवेदनात लिहिले. “अंतर वेगवान अंटार्क्टिक सर्कंपोलर प्रवाहाने रिम केलेले, इतर तीन जणांना स्पर्श करणारा आणि त्यांना मिठी मारण्याऐवजी खंड पूर्णपणे स्वीकारणारा हा एकमेव महासागर आहे.” 

दक्षिण महासागराच्या मर्यादा

नॅशनल जिओग्राफिकने आता पाच जागतिक महासागर ओळखले आहेत. ड्रेक पॅसेज आणि स्कॉशिया समुद्र वगळता अंटार्क्टिकाला ६० अंश दक्षिण अक्षांशापर्यंत वेढलेले बहुतेक पाणी नव्याने मान्यताप्राप्त दक्षिण महासागर बनवतात.

त्याच्या प्रवाहाने परिभाषित केलेला महासागर

इतर महासागरांची व्याख्या त्या खंडांद्वारे केली जाते जे त्यांना कुंपण घालतात, तर दक्षिण महासागराची व्याख्या प्रवाहाद्वारे केली जाते. 

शास्त्रज्ञांचा असा अंदाज आहे की अंटार्क्टिक सर्कम्पोलर करंट (ACC) ची स्थापना अंदाजे 34 दशलक्ष वर्षांपूर्वी झाली होती , जेव्हा अंटार्क्टिका दक्षिण अमेरिकेपासून वेगळे झाले होते. त्यामुळे पृथ्वीच्या तळाभोवती पाण्याचा विना अडथळा प्रवाह होऊ शकला. 

ACC अंटार्क्टिकाभोवती पश्चिमेकडून पूर्वेकडे वाहते, एका विस्तृत चढ-उताराच्या बँडमध्ये अंदाजे 60 अंश दक्षिणेकडील अक्षांशाच्या भोवती केंद्रीत असते – जी रेषा आता दक्षिण महासागराची उत्तर सीमा म्हणून परिभाषित केली जाते. ACC च्या आत, उत्तरेकडील समुद्राच्या  पाण्यापेक्षा पाणी थंड आणि थोडे कमी खारट आहे.

पृष्ठभागापासून समुद्राच्या तळापर्यंत पसरलेले, ACC इतर कोणत्याही महासागर प्रवाहापेक्षा जास्त पाणी वाहून नेते. ते अटलांटिक, पॅसिफिक आणि हिंदी महासागरातून पाणी खेचते, ज्यामुळे ग्रहाभोवती उष्णता वाहून नेणारी कन्व्हेयर बेल्ट म्हणून ओळखली जाणारी जागतिक अभिसरण प्रणाली चालविण्यात मदत होते. अंटार्क्टिकापासून समुद्राच्या तळापर्यंत बुडणारे थंड, दाट पाणी खोल महासागरात कार्बन साठवण्यास मदत करते. या दोन्ही मार्गांनी, दक्षिण महासागराचा पृथ्वीच्या हवामानावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडतो.

शास्त्रज्ञ सध्या मानव-चालित हवामान बदल  दक्षिण महासागर कसे बदलत आहेत याचा अभ्यास करत आहेत. ACC मधून फिरणारे महासागराचे पाणी तापमानवाढ करत आहे, शास्त्रज्ञांनी हे शिकले आहे, परंतु याचा अंटार्क्टिकावर किती परिणाम होत आहे हे अस्पष्ट आहे. एसीसी जमिनीच्या सर्वात जवळ असलेल्या महाद्वीपातील बर्फाच्या शीट आणि शेल्फ् ‘  चे सर्वात जलद वितळणे काही आहे .

इतरांसारखे वातावरण

सध्या, थंडगार दक्षिणेकडील पाण्यात कुंपण घालून, ACC अंटार्क्टिकाला थंड ठेवण्यास आणि दक्षिणेकडील महासागराला पर्यावरणीयदृष्ट्या वेगळे ठेवण्यास मदत करते. हजारो प्रजाती तेथे राहतात आणि इतर कोठेही नाहीत.

दक्षिण महासागरात “व्हेल, पेंग्विन आणि सील यांसारख्या अद्भुत सागरी जीवांचे निवासस्थान असलेल्या अद्वितीय आणि नाजूक सागरी परिसंस्थांचा समावेश आहे,” असे नॅशनल जिओग्राफिक एक्सप्लोरर इन रेसिडेन्स एनरिक साला नमूद करतात . 

इतकेच काय, दक्षिण महासागराचे इतरत्रही पर्यावरणीय प्रभाव आहेत. हंपबॅक व्हेल, उदाहरणार्थ, अंटार्क्टिकाच्या क्रिलवर खातात आणि दक्षिण आणि मध्य अमेरिकेपासून अगदी भिन्न परिसंस्थांमध्ये उत्तरेकडे हिवाळ्यात स्थलांतर करतात. काही समुद्री पक्षी आत-बाहेरही स्थलांतर करतात.

दक्षिण महासागराकडे लक्ष वेधून, नॅशनल जिओग्राफिक सोसायटी त्याच्या संवर्धनाला चालना देण्याची आशा करते. 

क्रिल आणि पॅटागोनियन टूथफिश सारख्या प्रजातींवर औद्योगिक मासेमारीचे परिणाम (ज्याची विक्री चिलीयन सी बास म्हणून केली जाते) हा दक्षिण महासागरात अनेक दशकांपासून चिंतेचा विषय आहे.

1982 मध्ये, प्रदेशात पकड मर्यादा लागू करण्यात आली. जगातील सर्वात मोठे सागरी संरक्षित क्षेत्र (MPA) 2016 मध्ये पश्चिम अंटार्क्टिकाजवळील रॉस समुद्रात स्थापन करण्यात आले . दक्षिण महासागरातील सर्वात गंभीर खाद्य ग्राउंड, उदाहरणार्थ अंटार्क्टिक द्वीपकल्पातील संरक्षण करण्यासाठी अनेक संस्था अधिक MPAs  बाजूला ठेवण्याचे काम करत आहेत  . .  

“जगभरातील अनेक राष्ट्रे औद्योगिक मासेमारीपासून यापैकी काही भागांच्या संरक्षणास समर्थन देतात,” साला म्हणतात.

जग जसे आहे तसे मॅपिंग

1970 च्या दशकाच्या उत्तरार्धापासून, नॅशनल जिओग्राफिक सोसायटीने एक भूगोलशास्त्रज्ञ नियुक्त केला आहे जो प्रकाशित झालेल्या प्रत्येक नकाशावर बदल आणि बदलांवर देखरेख करतो. टेट 2016 पासून नोकरीवर आहेत.

तो म्हणतो की तो प्रक्रियेसाठी पत्रकाराचा दृष्टिकोन घेतो. यामध्ये सध्याच्या घडामोडींच्या शीर्षस्थानी राहणे आणि जगातील कोणते क्षेत्र कोण नियंत्रित करते यावर लक्ष ठेवणे समाविष्ट आहे. 

“हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की हे नकाशा धोरण आहे, [भू-राजकीय] विवादांवर नॅट जिओच्या स्थितीबद्दल धोरण नाही,” ते म्हणतात. उदाहरणार्थ, नॅशनल जिओग्राफिक नकाशे दाखवतात की फॉकलंड बेटांवर यूकेचे नियंत्रण आहे,जरी अर्जेंटिना त्यांच्यावर दावा करत असला तरीही. विवादित क्षेत्रांमध्ये, दिलेल्या प्रदेशाचे सर्वात अचूक प्रतिनिधित्व काय करते हे निर्धारित करण्यासाठी Tait भूगोलशास्त्रज्ञ आणि संपादकांच्या टीमसह कार्य करते. 

किरकोळ बदल साप्ताहिक किंवा द्विसाप्ताहिक आधारावर होतात. दक्षिण महासागर लेबलिंगसारखे मोठे बदल, अधिक दुर्मिळ आहेत. 

साधारणपणे, नॅशनल जिओग्राफिकने सागरी नावांवर आंतरराष्ट्रीय जलविज्ञान संघटना (IHO) चे अनुसरण केले आहे. ते निश्चित करण्यासाठी थेट जबाबदार नसताना, आंतरराष्ट्रीय स्तरावर नावे प्रमाणित करण्यासाठी IHO भौगोलिक नावांवर संयुक्त राष्ट्रांच्या तज्ञांच्या गटासह कार्य करते.

IHO ने 1937 च्या मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये दक्षिण महासागराला मान्यता दिली परंतु विवादाचा हवाला देत 1953 मध्ये ते पद रद्द केले. तेव्हापासून त्यांनी या विषयावर विचारमंथन केले आहे, परंतु अद्याप दक्षिण महासागर पुनर्संचयित करण्यासाठी सदस्यांकडून पूर्ण सहमती प्राप्त झालेली नाही. 

यूएस बोर्ड ऑन जिओग्राफिक नेम्स, तथापि, 1999 पासून हे नाव वापरत आहे. आणि या वर्षाच्या फेब्रुवारीमध्ये, NOAA ने अधिकृतपणे दक्षिण महासागर वेगळे म्हणून ओळखले. 

टेट म्हणतात की नॅशनल जिओग्राफिकच्या नवीन धोरणाचा शाळेत नकाशे वापरणारी मुलं जग बघायला कसे शिकतात यावर परिणाम होईल. 

“मला वाटते की सर्वात मोठा परिणाम म्हणजे शिक्षणाचा,” तो म्हणतो. “तुम्ही कोणत्या महासागरांचा अभ्यास करत आहात याद्वारे विद्यार्थी महासागर जगाविषयी माहिती शिकतात. जर तुम्ही दक्षिण महासागराचा समावेश केला नाही तर तुम्ही त्याचे तपशील आणि ते किती महत्त्वाचे आहे हे शिकू शकत नाही. 

आता एक नवीन महासागर आहे – तुम्ही सर्व 5 ची नावे देऊ शकता का?

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Scroll to top